กระดูกสันหลังคด เกิดจากอะไร เช็กสาเหตุที่พบบ่อยในแต่ละช่วงวัย

supachokeclinic

1 วันที่ผ่านมา

ยาว 2 นาที

เคยสังเกตไหมว่า เวลายืนหน้ากระจก ไหล่ทั้งสองข้างดูสูงไม่เท่ากัน เอวสองข้างไม่สมมาตร หรือเสื้อผ้าที่ใส่ดูเอียงไปข้างหนึ่ง ทั้งที่ไม่ได้ตั้งใจยืนเอียง? ความผิดปกติเล็ก ๆ เหล่านี้อาจเป็นสัญญาณของภาวะกระดูกสันหลังคดที่หลายคนไม่เคยรู้ตัวมาก่อน โดยเฉพาะในเด็กและวัยรุ่นที่อาจไม่มีอาการปวดหลังเลย

หลายคนสงสัยว่า กระดูกสันหลังคด เกิดจากอะไร? เป็นเพราะนั่งหลังค่อม สะพายกระเป๋าหนัก หรือเกิดจากความผิดปกติของร่างกายกันแน่? ความจริงคือ ภาวะนี้สามารถพบได้ตั้งแต่เด็กจนถึงผู้สูงอายุ และมีสาเหตุแตกต่างกันไปตามช่วงวัย บทความนี้ หมอศุภโชคจะพาทุกคนไปทำความเข้าใจสาเหตุ สัญญาณที่สังเกตได้ด้วยตัวเอง และแนวทางรักษา เพื่อให้รู้ว่าเมื่อไรควรเข้ารับการตรวจจากแพทย์ครับ

กระดูกสันหลังคด คืออะไร?

กระดูกสันหลังคด (Scoliosis) คือ ภาวะที่กระดูกสันหลังมีความโค้งผิดปกติไปทางด้านข้าง เมื่อมองจากด้านหลังอาจเห็นกระดูกสันหลังมีลักษณะคล้ายตัว C หรือ S และมักมีการหมุนของกระดูกสันหลังร่วมด้วย

โดยทั่วไป แพทย์จะใช้ภาพเอกซเรย์เพื่อวัดมุมความคดของกระดูกสันหลังที่เรียกว่า Cobb Angle หากมีความคดตั้งแต่ 10 องศาขึ้นไป จะเข้าเกณฑ์การวินิจฉัยภาวะกระดูกสันหลังคด

ความรุนแรงของภาวะนี้แตกต่างกันในแต่ละคน บางรายมีความคดเพียงเล็กน้อยและไม่มีอาการผิดปกติ ขณะที่บางรายอาจมีความคดเพิ่มขึ้นจนส่งผลต่อรูปร่าง การเคลื่อนไหว หรือในรายที่รุนแรงมากอาจกระทบต่อการทำงานของระบบหายใจได้ครับ

กระดูกสันหลังคด เกิดจากอะไร?

คำถามว่า กระดูกสันหลังคด เกิดจากอะไร? ไม่ได้มีคำตอบเพียงสาเหตุเดียวนะครับ เพราะภาวะนี้สามารถแบ่งออกเป็นหลายประเภทตามปัจจัยที่ทำให้กระดูกสันหลังผิดรูป ได้แก่

กระดูกสันหลังคดโดยไม่ทราบสาเหตุ (Idiopathic Scoliosis) เป็นประเภทที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะในวัยรุ่น แม้ยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด แต่มีปัจจัยทางพันธุกรรมเข้ามาเกี่ยวข้อง
กระดูกสันหลังคดแต่กำเนิด (Congenital Scoliosis) เกิดจากความผิดปกติของการสร้างกระดูกสันหลังตั้งแต่อยู่ในครรภ์
กระดูกสันหลังคดจากโรคระบบประสาทและกล้ามเนื้อ (Neuromuscular Scoliosis) เกี่ยวข้องกับโรคที่ส่งผลต่อการควบคุมกล้ามเนื้อหรือระบบประสาท เช่น โรคสมองพิการและโรคกล้ามเนื้อเสื่อม
กระดูกสันหลังคดจากความเสื่อม (Degenerative Scoliosis) เกิดจากความเสื่อมของหมอนรองกระดูกและข้อต่อกระดูกสันหลัง โดยพบได้ในวัยผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ

การทราบประเภทของกระดูกสันหลังคดมีความสำคัญ เพราะช่วยให้แพทย์ประเมินแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงของความคดและเลือกวิธีดูแลรักษาได้อย่างเหมาะสม

กระดูกสันหลังคดในเด็ก เกิดจากสาเหตุอะไรได้บ้าง?

เมื่อพบว่าเด็กมีไหล่หรือสะโพกสองข้างไม่เท่ากัน ผู้ปกครองอาจสงสัยว่า กระดูกสันหลังคด เกิดจากอะไร ทั้งที่เด็กยังไม่ได้มีพฤติกรรมใช้งานหลังหนักเหมือนผู้ใหญ่

ในเด็ก ภาวะกระดูกสันหลังคดอาจเกิดจากความผิดปกติของโครงสร้างกระดูกตั้งแต่กำเนิด หรือเป็นกระดูกสันหลังคดชนิดไม่ทราบสาเหตุที่เริ่มปรากฏในช่วงวัยเด็ก นอกจากนี้ เด็กที่มีโรคทางระบบประสาทและกล้ามเนื้อบางชนิดก็มีความเสี่ยงต่อภาวะนี้เช่นกันครับ

สิ่งที่ผู้ปกครองควรสังเกต ได้แก่ ไหล่สูงไม่เท่ากัน สะบักข้างหนึ่งนูนกว่าอีกข้าง ลำตัวเอียง หรือเอวสองข้างไม่สมมาตร หากพบความผิดปกติควรพาเด็กเข้ารับการตรวจ เพราะในช่วงที่ร่างกายยังเติบโต ความคดบางประเภทมีโอกาสเพิ่มขึ้นได้ครับ

กระดูกสันหลังคดในวัยรุ่น ทำไมบางคนไม่มีสาเหตุที่ชัดเจน?

ภาวะกระดูกสันหลังคดในวัยรุ่นที่ไม่ทราบสาเหตุ หรือ Adolescent Idiopathic Scoliosis (AIS) เป็นประเภทที่พบได้บ่อยในเด็กอายุประมาณ 10-18 ปี

แม้หลายคนจะสงสัยว่า กระดูกสันหลังคด เกิดจากอะไร? แต่ในผู้ป่วยกลุ่มนี้ยังไม่สามารถระบุสาเหตุที่แน่ชัดได้ทั้งหมด โดยเชื่อว่ามีหลายปัจจัยเกี่ยวข้องกัน รวมถึงพันธุกรรมและกระบวนการเจริญเติบโตของร่างกายด้วยครับ

วัยรุ่นที่มีกระดูกสันหลังคดอาจไม่มีอาการปวดหลัง ทำให้ไม่รู้ตัวว่ามีความผิดปกติ จนกระทั่งผู้ปกครองสังเกตเห็นไหล่หรือสะบักไม่เท่ากัน หรือพบความผิดปกติระหว่างการตรวจร่างกาย ทำให้ช่วงวัยรุ่นยังเป็นช่วงที่ต้องติดตามเป็นพิเศษ เพราะหากร่างกายกำลังเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว ความคดของกระดูกสันหลังบางรายอาจเพิ่มขึ้นได้นั่นเองครับ

กระดูกสันหลังคดในผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ เกิดขึ้นภายหลังได้หรือไม่?

กระดูกสันหลังคดไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในเด็กหรือวัยรุ่นเท่านั้น ผู้ใหญ่และผู้สูงอายุก็สามารถเกิดภาวะนี้ขึ้นภายหลังได้เช่นกันครับ และถ้าหากถามหมอศุภโชคว่า กระดูกสันหลังคด เกิดจากอะไร? ในผู้สูงอายุ หนึ่งในสาเหตุสำคัญคือความเสื่อมของกระดูกสันหลัง โดยเฉพาะหมอนรองกระดูกและข้อต่อที่เสื่อมลงไม่เท่ากัน ทำให้แนวกระดูกสันหลังค่อย ๆ เปลี่ยนแปลงจนเกิดความคด

นอกจากนี้ ผู้ใหญ่บางรายอาจมีกระดูกสันหลังคดมาตั้งแต่วัยรุ่น แต่เพิ่งตรวจพบหรือเริ่มมีอาการเมื่ออายุมากขึ้น และอาการที่อาจพบร่วม ได้แก่ ปวดหลังเรื้อรัง ยืนหรือเดินนานแล้วปวดมากขึ้น ลำตัวเอียง หรือมีอาการปวดร้าวลงขา หากเกิดการตีบแคบของช่องทางเดินเส้นประสาทร่วมด้วยครับ

นั่งหลังค่อม สะพายกระเป๋าข้างเดียว ทำให้กระดูกสันหลังคดจริงไหม?

ความเชื่อที่ว่านั่งหลังค่อมหรือสะพายกระเป๋าข้างเดียวทำให้กระดูกสันหลังคด เป็นเรื่องที่หลายคนเข้าใจผิดนะครับ

เพราะในความเป็นจริง ยังไม่มีหลักฐานที่ยืนยันว่าการนั่งหลังค่อมหรือสะพายกระเป๋าข้างเดียวเป็นสาเหตุโดยตรงของกระดูกสันหลังคดชนิดโครงสร้าง โดยเฉพาะกระดูกสันหลังคดในวัยรุ่นที่ไม่ทราบสาเหตุ แต่อย่างไรก็ตาม พฤติกรรมเหล่านี้อาจทำให้กล้ามเนื้อทำงานไม่สมดุล เกิดอาการปวดเมื่อย หรือทำให้ลักษณะการยืนและนั่งดูเอียงได้ ซึ่งแตกต่างจากภาวะกระดูกสันหลังคดที่มีความผิดปกติของโครงสร้างกระดูกสันหลังจริง ๆ ครับ

ดังนั้น หากสงสัยว่า กระดูกสันหลังคด เกิดจากอะไร? หมอศุภโชคขอแนะนำว่า ไม่ควรสรุปจากท่าทางในชีวิตประจำวันเพียงอย่างเดียว แต่ควรเข้ารับการตรวจเพื่อแยกความผิดปกติของท่าทางออกจากภาวะกระดูกสันหลังคดด้วยนะครับ

เช็กอาการกระดูกสันหลังคด สังเกตได้อย่างไรด้วยตัวเอง

กระดูกสันหลังคดในระยะแรกอาจไม่มีอาการเจ็บปวด จึงควรสังเกตความเปลี่ยนแปลงของรูปร่างร่วมด้วย โดยสัญญาณที่พบได้ ได้แก่

ไหล่ทั้งสองข้างสูงไม่เท่ากัน
สะบักข้างหนึ่งนูนออกมามากกว่าอีกข้าง
เอวหรือสะโพกสองข้างดูไม่สมมาตร
ลำตัวเอียงไปด้านใดด้านหนึ่ง
เสื้อผ้าดูเอียงหรือชายเสื้ออยู่คนละระดับ
เมื่อก้มตัวไปข้างหน้า หลังหรือซี่โครงด้านหนึ่งนูนกว่าอีกด้าน

การสังเกตด้วยตัวเองเป็นเพียงการคัดกรองเบื้องต้น ไม่สามารถใช้ยืนยันการวินิจฉัยได้ หากพบลักษณะผิดปกติควรให้แพทย์ตรวจเพิ่มเติมครับ

กระดูกสันหลังคดแบบไหนควรพบแพทย์?

หากสังเกตเห็นว่ารูปร่างเปลี่ยนไป ไหล่หรือสะโพกไม่เท่ากัน หรือมีลักษณะหลังเอียงผิดปกติ ควรเข้ารับการตรวจ แม้จะยังไม่มีอาการปวดก็ตาม

โดยเฉพาะในเด็กและวัยรุ่นที่ยังอยู่ในช่วงเจริญเติบโต การตรวจตั้งแต่ระยะแรกช่วยให้แพทย์ติดตามการเปลี่ยนแปลงของความคดและพิจารณาการรักษาได้ทันเวลา

สำหรับผู้ใหญ่ ควรพบแพทย์หากมีอาการปวดหลังต่อเนื่อง ลำตัวเอียงมากขึ้น หรือเริ่มมีอาการปวดร้าว ชา และอ่อนแรงบริเวณขา

หากมีอาการขาอ่อนแรงอย่างรวดเร็ว ชาบริเวณก้นหรืออวัยวะเพศ หรือควบคุมการขับถ่ายผิดปกติ ควรไปโรงพยาบาลทันที เพราะอาจเป็นสัญญาณของการกดทับเส้นประสาทอย่างรุนแรงครับ

แพทย์ตรวจวินิจฉัยกระดูกสันหลังคดอย่างไร?

เมื่อสงสัยว่ามีภาวะกระดูกสันหลังคด แพทย์จะเริ่มจากการซักประวัติและตรวจร่างกาย เพื่อประเมินรูปร่าง ความสมมาตรของไหล่ สะบัก และสะโพก รวมถึงการเคลื่อนไหวของกระดูกสันหลังครับ

หนึ่งในวิธีตรวจเบื้องต้นคือ Adams Forward Bend Test โดยให้ผู้รับการตรวจก้มตัวไปข้างหน้า เพื่อสังเกตความไม่สมมาตรของหลังและซี่โครง

หากสงสัยว่ามีกระดูกสันหลังคด แพทย์อาจพิจารณาเอกซเรย์กระดูกสันหลังในท่ายืน เพื่อวัดมุม Cobb Angle และประเมินตำแหน่งกับระดับความรุนแรงของความคด ในบางกรณี เช่น มีอาการทางระบบประสาทหรือสงสัยความผิดปกติอื่นร่วมด้วย แพทย์อาจพิจารณาตรวจ MRI เพิ่มเติมตามข้อบ่งชี้

กระดูกสันหลังคดรักษาอย่างไร จำเป็นต้องผ่าตัดทุกคนหรือไม่?

หลังจากทราบว่า กระดูกสันหลังคด เกิดจากอะไร และมีความรุนแรงระดับใด แพทย์จะพิจารณาแนวทางรักษาตามอายุ ระดับความคด การเจริญเติบโตของกระดูก และอาการที่เกิดขึ้น โดยทั่วไป แนวทางรักษาประกอบด้วย

1. การติดตามอาการและระดับความคด

ในผู้ที่มีความคดไม่มากและไม่มีอาการรุนแรง แพทย์อาจแนะนำให้ติดตามอาการและตรวจประเมินเป็นระยะ โดยเฉพาะเด็กและวัยรุ่นที่ยังมีการเจริญเติบโต

2. การใส่อุปกรณ์พยุงหลัง (Brace)

ในเด็กหรือวัยรุ่นที่ยังเติบโตและมีความคดระดับที่เหมาะสม แพทย์อาจแนะนำการใส่อุปกรณ์พยุงหลัง เพื่อช่วยลดโอกาสที่ความคดจะเพิ่มขึ้น โดยไม่ได้มีเป้าหมายทำให้กระดูกสันหลังกลับมาตรงตามปกติทั้งหมด

3. การออกกำลังกายและกายภาพบำบัด

การออกกำลังกายเฉพาะทางและกายภาพบำบัดอาจช่วยเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ ปรับการควบคุมท่าทาง และลดอาการปวดในบางราย ทั้งนี้ ไม่สามารถทดแทนการรักษาด้วยอุปกรณ์พยุงหลังหรือการผ่าตัดในผู้ป่วยที่มีข้อบ่งชี้ได้

4. การผ่าตัดกระดูกสันหลัง

การผ่าตัดไม่ได้จำเป็นสำหรับทุกคน แต่แพทย์อาจพิจารณาในรายที่มีความคดรุนแรง ความคดเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง หรือมีผลกระทบต่อการทำงานของร่างกายอย่างมีนัยสำคัญ โดยต้องประเมินความเหมาะสมเป็นรายบุคคล

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับกระดูกสันหลังคด เกิดจากอะไร

หลายคนที่สงสัยว่า กระดูกสันหลังคด เกิดจากอะไร มักมีคำถามเพิ่มเติมเกี่ยวกับการรักษาและการใช้ชีวิตประจำวัน ในหัวข้อนี้ หมอศุภโชค แพทย์เฉพาะทางด้านกระดูกสันหลังจะช่วยตอบข้อสงสัยที่พบบ่อย เพื่อให้เข้าใจภาวะนี้มากขึ้นครับ

Q1: กระดูกสันหลังคดสามารถหายเองได้ไหม?

A: กระดูกสันหลังคดชนิดโครงสร้างโดยทั่วไปไม่สามารถหายเองได้ แต่ความคดบางระดับอาจคงที่โดยไม่เพิ่มขึ้น การรักษาจึงขึ้นอยู่กับระดับความคด อายุ และโอกาสที่ความคดจะเพิ่มขึ้นในอนาคต

Q2: กระดูกสันหลังคดตั้งแต่เด็ก โตขึ้นจะเป็นมากกว่าเดิมไหม?

A: มีโอกาสเป็นมากขึ้นได้ โดยเฉพาะในช่วงที่ร่างกายกำลังเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว แต่ไม่ได้เกิดขึ้นกับทุกคน แพทย์จะประเมินระดับความคดและการเจริญเติบโตของกระดูกเพื่อกำหนดระยะติดตามอาการ

Q3: กระดูกสันหลังคด ออกกำลังกายได้ไหม?

A: ผู้ที่มีกระดูกสันหลังคดส่วนใหญ่ยังสามารถออกกำลังกายได้ตามความเหมาะสม โดยควรเลือกกิจกรรมตามระดับความคด อาการ และคำแนะนำของแพทย์ การออกกำลังกายช่วยเสริมความแข็งแรงและสมรรถภาพร่างกาย แต่ไม่ใช่วิธีที่ทำให้ความคดทุกประเภทหายไป

Q4: สงสัยว่ากระดูกสันหลังคด ควรไปตรวจที่คลินิกกระดูก ลำพูน เมื่อไร?

A: หากพบว่าไหล่หรือสะโพกสองข้างไม่เท่ากัน หลังเอียง หรือก้มตัวแล้วซี่โครงนูนไม่เท่ากัน สามารถเข้ารับการตรวจที่ คลินิกหมอศุภโชค กระดูกและข้อ ลำพูน ได้ แม้ยังไม่มีอาการปวด เพื่อประเมินว่ามีความผิดปกติของกระดูกสันหลังหรือไม่

Q5: คลินิกกระดูก ลำพูน สามารถตรวจภาวะกระดูกสันหลังคดได้ไหม?

A: สามารถเข้ามาปรึกษาและตรวจประเมินเบื้องต้นกับแพทย์เฉพาะทางด้านกระดูกสันหลังได้ที่ ศุภโชคคลินิก คลินิกกระดูก ลำพูน โดยแพทย์จะประเมินลักษณะความผิดปกติและพิจารณาการตรวจเพิ่มเติมหรือส่งต่อเมื่อจำเป็น เพื่อวางแผนการดูแลที่เหมาะสม

กระดูกสันหลังคด รู้สาเหตุเร็ว วางแผนดูแลได้เหมาะสม

คำถามที่ว่า กระดูกสันหลังคด เกิดจากอะไร? มีคำตอบแตกต่างกันไปตามช่วงวัย ตั้งแต่ความผิดปกติแต่กำเนิด ภาวะกระดูกสันหลังคดที่ไม่ทราบสาเหตุในวัยรุ่น โรคทางระบบประสาทและกล้ามเนื้อ ไปจนถึงความเสื่อมของกระดูกสันหลังในผู้สูงอายุ โดยภาวะนี้อาจไม่มีอาการปวดในระยะแรก การสังเกตรูปร่างและความสมมาตรของร่างกายจึงมีความสำคัญ

หากสังเกตว่าไหล่สองข้างไม่เท่ากัน หลังเอียง หรือสงสัยว่าตัวเองหรือคนในครอบครัวอาจมีภาวะกระดูกสันหลังคด สามารถเข้ามาปรึกษาและตรวจประเมินกับแพทย์เฉพาะทางด้านกระดูกสันหลังได้ที่ศุภโชคคลินิก คลินิกกระดูก ลำพูน เพื่อประเมินความผิดปกติและรับคำแนะนำเกี่ยวกับแนวทางการรักษาที่เหมาะสมกับแต่ละช่วงวัยครับ